Hasła – litera D


Damnum utrata, strata, niekorzyść
darthun dziś – dartun

właściwie – przedstawiać, obrazować; w przenośni – określać prawdziwość lub fałszywość rzeczy (np. wykazywać coś w oparciu o dowody)

Data dane (treść, materiał)
Datio in solutum świadczenie zamiast zapłaty
De concert jednomyślnie
Debent dłużnik
Debit debit sprzedaż, zbyt

Debitiren – sprzedać, zbyć

Debitor dłużnik

Debitum – dług

Decem, Zehent dziesięcina 1/10 dochodu przekazywana na rzecz duchowieństwa

Decimiren – pobierać dziesięcinę

Dziesięcina (Wikipedia): http://pl.wikipedia.org/wiki/Dziesi%C4%99cina
Decennium okres 10 lat
Decent szykowny, przyzwoity
Decerniren decernować rozstrzygać, decydować

Decernent – urzędnik rozstrzygający sprawę, także osoba w kolegium, której przysługuje prawo przedstawienia lub decydowania o sprawie

Decernent (Wikipedia): http://pl.wikipedia.org/wiki/Decernent
Decharge kwitowanie, poświadczenie prawidłowo przeprowadzonych rachunków

Dechargiren – wywiązać się ze zobowiązania

Declaration 1. wyjaśnienie (interpretacja) przepisu prawnego

2. informacja o towarach do oclenia

3. oświadczenie dłuznika o jego majątku

Decortiren odliczać, potrącać
Decorum przyzwoitość, obyczaj
Decret dekret zarządzenie wladzy zwierzchniej, rozstrzygnięcie, orzeczenie

Decretiren – orzekać, zarządzać

Decretum ad agendum – pełnomocnictwo udzielone kuratorowi (opiekunowi)

Dediren wykreślić zapis o długu

dedit – zapłacono (zwykle skrót – dd.)

Defamiren zniesławić

Defamation (Diffamation) – zniesławienie

Diffamator – oszczerca

Defension defensywa pismo obronne (środki obronne w postępowaniu sądowym)

Defensor – obrońca, doradca

Defensiv – obronne

Deferiren deferować przyznawać, gwarantować; odebrać (np. od kogoś przysięgę), akceptować; oznajmiać
Defunctus, defuncta zmarły, zmarła
Delatio delacja potajemne oskarżenie, denuncjacja, donos
Delictum delikt czyn zabroniony

Corpus delicti – przedmiot przestępstwa, dowód rzeczowy

Delikt (Wikipedia): http://pl.wikipedia.org/wiki/Delikt
Delogiren wyprzeć, wyrugować (kogoś z zajmowanego miejsca); wyprowadzić się (z mieszkania); rozdzielić wojsko na kwatery (stąd – Delogirungsplan)
Demarkiren demarkować rozgraniczenie, wyznaczać granicę

Demarkationslinie – linia demarkacyjna, linia graniczna

Demarkacja (Wikipedia): http://pl.wikipedia.org/wiki/Demarkacja_%28prawo%29
Denomination mianowanie; niedokładne nazwanie osoby lub rzeczy
Dependiren dependować zależeć (coś lub ktoś od kogoś)

Dependenz – zależność, uzależnienie

Deponiren deponować złożyć na przechowanie

Depositum – dobro złożone na przechowanie

Deposition złożenie (depozytu); orzeczenie przed sądem, zeznanie świadka do protokołu
Depot skład, magazyn

w wojsku – wszelkiego sprzętu wojskowego, amunicji itd. z wyjątkiem żywności,

w handlu – towarów, papierów wartościowych itd.

derogestalt w ten sposób, tego rodzaju
derweil podczas, w tym czasie
Deservitum wynagrodzenie adwokata
Desideriren wymagać, pragnąć

Pium desiderium – pobożne życzenie

Designation desygnowanie mianowanie, wyznaczenie

Designiren – desygnować, zapisać

Aktendesignation – spis wysłanych (ekspediowanych) tomów akt

Desolation dezolacja zniszczenie, spustoszenie

Desoliren – pustoszyć

Desolat – zniszczony, opustoszały

Dessein zamiar, projekt
Deterioration deterioracja pogorszenie, utrata wartości

Deterioriren – pogarszać, czynić bezwartościowym

Diameter średnica
Diarium diariusz dziennik, pamiętnik
Diäten diety wynagrodzenie dzienne

Diätarius – robotnik dniówkowy (otrzymuje wypłatę za każdy dzień)

Diffamation zniesławienie zob. Defamiren
Differiren różnić się, być odmiennym

Differenz – dyferencja, zróżnicowanie

Different – zróżnicowany, inny

Diffession odrzucenie (wyparcie się) dokumentu lub podpisu pod przysięgą

termin często występujacy w postępowaniu dowodowym, podczas którego osoba, której przedstawiono dokument, mogła go pod przysięgą uznać (zu agnosciren) lub odrzucić (zu diffitiren)

Difficultät trudność, przeszkoda

difficil – trudno, ciężko

Difform rozmaity, różnorodny

np. orzeczenie sądu I. instancji jest difform od orzeczenia sądu II, instacji, jeśli orzeczenia te różnią się od siebie

Digesten digesta część prawa rzymskiego,

zob. Kodeks Justyniana (Wikipedia): http://pl.wikipedia.org/wiki/Kodeks_Justyniana

Pandekten (Wikipedia): http://de.wikipedia.org/wiki/Pandekten

Dignität godność, honor
Dilation dylacja odroczenie (np. terminu rozprawy)

dilatorisch – przeciągający, odwlekający

Diligence pośpiech, gorliwość, pilność
Dimidia, dimidium połowa
Dismembration dysmembracja rozdzielenie (rozparcelowanie) nieruchomości, majątku ziemskiego

dismembriren – parcelowac, dzielić na części

parcelacje folwarku, dobra rycerskiego były częste na przełomie XVIII i XIX w., działki przechodziły w ten sposób w ręce chłopskie

Historia Śląska, t. II, cz. 1, 1966 r., s. 64
Disput dysputa spór, wymiana zdań

disputiren – kłócić się

Dissertation dysertacja naukowe opracowanie (rozprawa)
Dito, detto tak samo (stosowane, aby nie powtarzać wcześniej podanego)
Diversion dywersja nieoczekiwany cios (uderzenie), w sensie wojskowym  – na tyły wroga
Dividiren dzielić

Dividende – dywidendy, udziały

Division dywizja podział; wydział; dywizja (zwykle większa jednostka wojskowa pod dowództwem generała)
Divortium rozwód
Dociren uczyć, nauczać
Dolus oszustwo

Dolose – oszukańczy

Domänen domeny majątki (zwykle ziemskie) należące bezpośrednio do właściciela ziemskiego

od średniowiecza – teren należący bezpośrednio do panującego (w odróżnieniu od lenna); od XVIII w. określane jako Kammergüter – dobra kamery; zarówno państwowe, jak i prywatne

Domicilium miejsce zamieszkania

domiciliren – mieszkać

domicilium habitationis – miejsce przebywania

domicilium originis – miejsce urodzenia

Dominium dominium własność, majątek ziemski

dominum directum – własność zwierzchnia

dominium utile – własność użytkowa (faktyczny uzytkownik gruntu)

zob. też Domänen

Dos posag, dar podczas zaślubin dla męża

w przypadku całkowiej wspólnoty majątkowej nie występuje

Dotalitium majątek ofiarowany żonie podczas zaślubin, który może użytkować na czas swego życia także po śmierci męża

inaczej – Leibgedinge, Leibgdünge

Drogist handlarz przyprawami i innymi produktami roślinnymi
Dubium wątpliwość

sine dubio – bez wątpliwości

causa dubia – wątpliwa sprawa

Duodez format książkowy tworzący 12 kart, czyli 24 strony; z łac. duodecim – dwanaście
Duplik duplika replika na odpowiedź oskarżonego; dosł. drugie pismo z odpowiedzią
Duplum dwukrotność

in duplo – podwójnie

duppliren – podwajać

Durante podczas

durante processu – podczas procesu

durante matrimonio – w czase trwania małżeństwa

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s