Hasła – litera A


A condition

wysyłka towaru uwarunkowana koniecznością zwrotu w przypadku ich niesprzedania

 

A conto

na rachunek, na poczet

 

A drittura

bezpośrednio

w języku handlowym – dotyczy działań bez pośredników

 

A tout prix

za każdą cenę

 

Abandoniren

opuszczać

np. opuścić swoje dobra, wyjechać

 

Abderismen

abderyzm

totalna głupota, głupie psoty, absurdalne wybryki

 

Abdisputiren

negować, zaprzeczać

 

Ablass

odpust

odpuszczenie grzechów

 

Aboliren

znieść, anulować

np. przepis prawny, anulować wykonanie kary

abolicja

 

Abominabel

odrażający, paskudny, wstrętny

 

Abortiren

urodzić przed czasem

dziś termin ‘aborcja’ zmienił swoje znaczenie

za przedwczesne urodzenie określa się (XIX w.) urodzenie przed 181 dniem po poczęciu

 

Abrogiren

abrogacja

zniesienie aktu prawnego bez ustanowienia innego w jego miejsce

Abrogation – np. zniesienie praw zwyczajowych

 

Abrumpiren

przerwać, skończyć

Ex abrupto – nagle, niespodziewanie

 

Absolutio

absolucja

uniewinnienie

Absolutio ab instantia – warunkowe uwolnienie od kary w procesie inkwizycyjnym, gdy z braku dowodów uwalniano oskarżonego, z możliwością kontynuacji oskarżenia w przypadku ujawnienia nowych poszlak

Ab instantiam – umorzenie postępowania z braku dowodów winy

Absolutio ab instantia (onet.pl): http://portalwiedzy.onet.pl/74676,,,,absolutio_ab_instantia,haslo.html

Absolviren

uwolnienie, rozwiązanie

 

Absorbiren

skonsumowane, wykorzystane

np. Gelder sind absorbirt – pieniędze są wykorzystane (nic już nie pozostało)

 

Abusus

nadużycie

 

Accepi

otrzymać, przyjąć

przyjęcie – wpływ akt

 

Accessist

nieopłacany pomocnik, będący na stażu (w oczekiwaniu na miejsce pracy)

 

Accessorium

akcesorium

załącznik

 

Accidenzien

akcydencje

przypadkowe, nieregularne dochody, które nie należą do wynagrodzenia

dot. najczęściej osób duchownych i nauczycieli, którzy otrzymywali dodatkowe świadczenia od gminy, wiernych

Accidenzien (Zeno.org):

http://www.zeno.org/Brockhaus-1837/A/Accidenzien

Accise

akcyza

podatek miejski, pośredni, płacony od niemal wszystkich przywożonych do miasta towarów

zob. Historia Śląska t. II, cz. 1, s. 69

Accomodiren

akomodować

przystosować, dostosować

także – uporządkować

akomodacja – dostosowanie do istniejących warunków

 

Accord

akord

porozumienie, umowa, ugoda

dziś – współbrzmienie

accordiren – porozumieć się

 

Accurat

akuratnie

dokładnie, starannie

 

Accusatio

akuzacja, oskarżenie

 

Achtelbauer

1/8 siodłaka

 

Ackerstück

działka rolna

 

Act

akt

1. czyn, czynność (np. prawna)

2. dokument potwierdzjący czynność prawną

 

Acte

dokument

ważniejszy, uroczysty dokument

 

Acten

akta

powstałe w wyniku działaności urzędu;

po zszyciu tworzą ‘Actenstück’, ‘Volum’ (w polskiej terminologii archiw. – poszyt); w języku potocznym każde pismo nosi miano ‘Actenstück’

 

Actio

akcja

1. skarga sądowa, powództwo (actor – powód; reus – pozwany)

2. podczas wojny – potyczka, walka

Actio (Wikipedia): http://pl.wikipedia.org/wiki/Actio

Activ-Masse

masa aktywna

w postępowaniu upadłościowym uosobnienie majątku dłużnika

 

Actuarius

protokolant

pisarz sądowy

 

Ad causam

do rzeczy

formuła występująca podczas przesłuchania świadka

 

Ad instantiam

na wniosek, na żądanie

 

Ad interim

tymczasowo

 

Ad mandatum

na rozkaz

 

 

Ad notam

dla pamięci

zanotować sobie coś, żeby nie zapomnieć

 

Ad oculos

naocznie

np. komuś ukazać coś wyraźnie (naocznie), klarować

 

Ad perpetuam rei memoriam

na wieczną rzeczy pamiątkę

po wsze czasy

 

Ad pias causas

w pobożnym celu

zwykle w znaczeniu zapisu (testamentu) na cele dobroczynne, kościelne

 

Ad statum legendi

do przeczytania

 

 

Ad tempus

na jakiś czas

 

 

Ad ultimum

ostatecznie

na ostatek

 

Addiciren

 

zasądzić, przyznać (np. prawa)

Addiction – zasądzenie, przyznanie

Addictio annorum – usamowolnienie, uznanie za pełnoletniego (także – venia aetatis)

 

Adhibenda

 

akta priora (Vor-Akten) wykorzystywane przy korzystaniu z nowozałożonych akt

Adhibiren (łac. adhibeo) – używać, zastosować

Adhibition – dołożyć, przedłużać

 

adir

lub

dziś – oder

 

Adjuciren

 

uzgodnić sądownie

 

Adjudikation

adjudykacja

przysądzenie komuś dodatkowego prawa drogą orzeczenia sądowego (np. rzeczy ruchomej, nieruchomej)

Adjuciren – przyznanie, zasądzenie

 

Adjuvant

adjuwant

pomocnik, asystent

dawniej często nauczyciel pomocniczy, dziś zwykle lek wspomagający działanie innego medykamentu

 

Admission

admiska

zezwolenie, dopuszczenie, pozwolenie

admittiren – zezwalać

 

Adressiren

adresować

tytułować (w adresie pisma)

sich adressiren – zwracać się do kogoś

 

Adulterium

cudzołóstwo

adulteriren – cudzołożyć, złamać przysięgę małżeńską

 

Advocat

1. adwokat

2. wójt (średniowiecze)

 

 

Aequiriren

 

uzyskać, otrzymać, nabyć

 

Aequisciren

 

zaspokoić

 

Aequität

1. prawość, słuszność

2. taniość

 

 

Aequivoc

dwuznaczne

 

 

Aerarium

 

skarb, kasa kościelna

 

Affaire

afera

1. czynność, wykonanie

2. starcie, walka

3. sprawa, interes

 

Affect

afekt

stan silnego poruszenia (emocji)

 

Affectation

afektacja

egzaltacja, przesada w okazywaniu uczuć

 

Affection

afekcja

przychylność

Affectionirt – być komuś oddany, lubić kogoś

 

Affinis

szwagier, powinowaty

Affinität – powinowactwo, pokrewieństwo

 

Affirmativ

afirmacyjny

potwierdzający, aprobujący

afirmacja – z łac. affirmare – potwierdzać, zapewniać

 

Affixum

afisz

obwieszczenie, plakat

afisz – z łac. affixum

Izba drukarstwa – Słownik: http://www.izbadrukarstwa.tnn.pl/slownik.php

Agende

agenda liturgiczna

książka zawierająca modlitwy i przepisy stosowane w praktyce duszpasterskiej

także (katol.) – Ritual

 

Agent

agent

odpowiedzialny za prowadzenie spraw (czasem w innym kraju – chargé d’affaires)

Agentur – urząd agenta

 

Aggravation

agrawacja

obciążenie (przed sądem); także – celowe wyolbrzymianie objawów chorobowych

Aggravations-Gesuch – wniesienie zażalenia

Aggraviren – obciążać się

 

Aggregat

agregat

1. suma

2. zbiór rzeczy nie mających wewnętrznie żadnych powiązań

 

Agio

agio

aggio

różnica pomiędzy wartością realną i nominalną pieniądza lub papieru wartościowego; wielkość Agio (tej różnicy) określa się mianem Cours (kurs)

 

Agnaten

agnat

krewny w linii męskiej

 

Agnition

agnicja

uznanie autentyczności, prawdziwości (np. podpisu)

Agnosciren – uznanie (czegoś za prawdziwe)

Agnitions-Resolut – sądowne rozstrzygnięcie odnośnie uznania zadłużenia

 

Aide

 

wsparcie, asystowanie

Aide de Camp – generał adjutant

Aide-Major – adjutant

 

Air

 

1. poważanie

2. powietrze

3. stan

 

Ajustiren

 

1. szykować, dopasować

2. załagodzić, wyrównać, czyścić

3. dojeżdżać

4. wyszykować się (ubierać)

Ajustement – ubieranie, wyposażenie (np. żołnierza)

 

Al pari

al pari – na tym samym poziomie

zgodność kursu waluty z jej parytetem (brak agio)

 

Allegat

(skrót – alleg.)

alegat

załącznik (dokument) do akt lub innego dokumentu, będący podstawą jego wystawienia

Allegiren – odnosić się do czegoś, powoływać się na coś

loco allegato – na wspomnianym (przytoczonym) miejscu

Alegat (Wikipedia): http://pl.wikipedia.org/wiki/Alegat

Allianz

alians

sojusz, związek

Aliiren – związać się, łączyć się

 

Allodium

alodium

majątek ziemski wolny od zobowiązań i ciężarów feudalnych; nazywana własnością bezwarunkową lub dziedziczną

Allodifikation – przekształcenie dobra lennego we własność (niezależną)

Alodium (Wikipedia): http://pl.wikipedia.org/wiki/Alodium

Allonge

 

przedłużka blankietu wekslowego

dołączane do weksla w przypadku braku miejsca na wypełnienie

 

Allotria

 

rzeczy, sprawy niezwiązane ze sprawą (z pracą)

 

Alluvion

aluwium

osady rzeczne

Aluwium (Wikipedia): http://pl.wikipedia.org/wiki/Aluwium

altarist, Altarherr

altarzysta

też – altarysta

kapłan przypisany do jednego z ołtarzy w kościele, posiadający obowiązek sprawowania kultu przy tym ołtarzu oraz mającym prawo do dochodów ustalonych w akcie fundacyjnym altarii

 

Alteration

 

strach, złość

Alteriren – złościć się, przerażać

 

Altertum tantum, ultra

 

ponad połowa

 

Alveus

 

1. koryto rzeki, niecka

2. ul

3. plansza do gry

 

Amalgamation

amalgamacja

wymieszanie (np. grup etnicznych)

 

Amanuensis

 

pomocnik, pisarz

1. niewolnik wykonujący wszelkie prace naukowe, pisarskie

2. uczeń, student wspomagający profesora w pracy badawczej, także młodszy lekarz pomagający starszym stażem

 

Ambiren

 

ubiegać się, starać (o posadę w urzędzie)

 

Ambulant

 

1. nie posiadający stałego miejsca zamieszkania, włóczęga

2. będący w podróży

 

Ambuliren

 

włóczyć się, spacerować

też – Ambulieren

 

Amoviren

 

usunąć, dymisjonować

 

Ampel

ampla

z łac. ampulla

ozdobna lampa (olejna) w kształcie podwieszanej misy, także typ abażuru, stosowana już w czasach starożytnych

 

Amusement

 

rozrywka, spędzanie czasu (miłe)

sich amüsieren – spędzać miło czas

 

Anatocismus

anatocyzm

procent składany, kapitalizacja odsetek (odsetki od odsetek)

Anatocyzm (Wikipedia): http://pl.wikipedia.org/wiki/Anatocyzm

Anbauer

 

kolonista, osadnik

 

Anciennetät

 

awansowanie po osiągnięciu lat pracy

 

anderthalb

półtora

 

 

Anger

 

działki przekształcone w łąki, dawna wspólna własność gminy, nie dzielona i nie dzierżawiona dla pojedynczych osób, często z nasadzonymi drzewami owocowymi; potocznie także każde większe miejsce wewnątrz miejscowości porośnięte trawą

 

Animus

 

zamiar

np. animus injuriandi – zamiar obrażenia kogoś

 

Anlieger

komornik

 

 

Annihilation

anihilacja

likwidacja, uchylenie

 

anniversarisch

dorocznie

 

 

Anniversarium, Anniversarien

anniwersarium

doroczna msza św. za duszę zmarłego, doroczne wspomnienie (zmarłego)

 

Annotiren

adnotować

zanotować, objaśnić (na marginesie), robić przypis

 

Annuitäten

annuitet

roczne świadczenia (renta), w zalężności od rodzaju – na czas życia biorcy lub czas określony w latach

Annuitet (wynagrodzenia.pl):

http://www.wynagrodzenia.pl/slownik_1.php/wpis.11

Antichretischer Vertrag

antychreza

Pactum antichreticum

umowa zastawna na podst. której wierzyciel pobiera owoce (z zastawu) na poczet odsetek; zniesione dla nieruchomości przez niemiecki kodeks cywilny z 111119 r.

 

Appendix

apendyks

dodatek, załącznik (do książdki – aneks)

 

applaniren

splanować

równać, niwelować

 

Arendator

arendator

dzierżawca

Arenda – dzierżawa

arendiren – dzierżawić

Encyklopedia staropolska/Arenda (Wikiźródła): http://pl.wikisource.org/wiki/Encyklopedia_staropolska/Arenda

Armatur

armatura

1. wyposażenie (urządzenie)

2. uzbrojenie (wojsko); armiren – uzbroić, wyekwipować (w broń)

 

Arquebusiren

rozstrzelać

później także – Füssiliren

 

Arriergarde

ariergarda

oddział zabezpieczający główne siły z tyłu

 

Arriviren

 

1. zdarzać się

2. dotyczyć

 

Arrondiren

arondować

zaokrąglać

 

Assemble

 

zgromadzenie osób (elitarne towarzystwo)

 

Assentiren

 

1. zgadzać się, zatwierdzać

2. uznanie za porządnego, sumiennego (w służbie wojskowej), aby można było wpisać do rejestru (Asséntliste) i wydać zaświadczenie (Assentschein)

Assentirung:

1. przyjęcie czegoś

2. pobór rekryta

asens (zgoda, przyzwolenie)

 

Asseriren

asercja

twierdzić (uznawać za prawdziwe)

asercja (z łac. assertio) – uznanie za prawdziwe

Asercja (Wikipedia): http://pl.wikipedia.org/wiki/Asercja_%28logika%29

Asserviren

aserwować

przechowywać, zachowywać

Asservandum – coś co ma być przechowywane;

Asservata – rzeczy przechowywane

 

Assesor

asesor

członek kolegium

zob. także: Asesor (Wikipedia): http://pl.wikipedia.org/wiki/Asesor

Assiduität

 

wytrwałość, niezmordowanie

 

Assignation

asygnata

1. dokument uprawniający do nabycia dobra lub stwierdzający dokonanie wpłaty/wypłaty środków

2. papierowy pieniądz we Francji w latach 1789-1796 oraz w Rosji w latach 1769-1817

Asygnata (Wikipedia): http://pl.wikipedia.org/wiki/Asygnata

Assumiren

 

zakładać, przyjmować (czyjeś słowo za prawdę)

Asumtion – asumcja – przesłanka

 

Asthenie

astenia

z gr. gr. astheneia

ogólne osłabienie, zmęczenie, czasem spowodowane inną chorobą

Astenia (Wikipedia): http://pl.wikipedia.org/wiki/Astenia

Attachement

 

1. załącznik

2. przywiązanie, przychylność

 

Attendiren

atentować

mieć baczenie, być uważnym

Atention – atencja – uwaga, poważać

 

Attentat

atentat

1. właściwie każda próba osiągnięcia czegoś, często w złym celu

2. atak na kogoś (osobę publiczną), zamach stanu

 

Attrapiren

atrapować

złapać (kogoś na gorącym uczynku, znienacka)

 

Attribuiren

atrybutować

przypisywać (komuś właściwość, cechę)

 

Auctor

autor

twórca dzieła, sprawca

 

Auditeur, Auditor

audytor

1. sędzia wojskowy; osoba z wykształceniem prawniczym w dywizji lub pułku przeznaczone do prowadzenia spraw sądowych;

2. zwany także Auscultant – członek kolegium (urzędu), nie posiadający głosu, przygotowujący się do uczestnictwa pełnego

 

Aufgebot

1. wywołanie

2. zapowiedzi przedślubne

Aufgebotsvefahren – postępowanie wywoławcze, tj. wezwanie wierzycieli do zgłaszania wierzytelności pod rygorem ich utraty

 

Auflassung

powzdanie, przewłaszczenie

przeniesienie własności w przypadku nieruchomości

Orzechowski K., Księgi i akta śląskiej hipoteki jako źródło historyczno-prawne, „Czasopismo Prawno-Historyczne” t. VIII zesz. 1 1956 r.

Aufwertung

rewaloryzacja

 

 

Augment

 

powiększenie, rozmnożenie

augmentiren – pomnażać, wzmacniać

 

Auscultant, Auscultator, Ausculator

auskultator

praktykant (zwykle – sądowy)

Gerichtsreferendar (Wikipedia): http://de.wikipedia.org/wiki/Gerichtsreferendar

Ausführungsgesetz

ustawa wykonawcza

 

 

Ausgedünge

 

wycug

dożywotne utrzymanie zapewnione przez dzieci dla rodziców, po zrzeczeniu się przez nich gospodarstwa

 

Ausschlagung der Erbschaft

odrzucenie spadku

 

 

Austrega

 

rozstrzygnięcie sądowe (w pierwszej instancji pomiędzy książętami)

Austrägal-Instanz – instancja rozstrzygająca

 

Auszügler

wycużnik

w niektórych częściach G. Śląska także: wymownik

dziś: dożywotnik

 

Autodiktatus

 

samouk

 

Auxilium

 

1. pomoc, ochrona, wsparcie

2. w średniowieczu – podatek nadzwyczajny na rzecz pana (np. dla uwolnienia feudała z niewoli, zwolnienia najstarszego syna ze służby wojskowej, posagu dla córki i in.)

 

Avance

awans

1. zaliczka

2. awans (zawodowy)

 

Avantage

awantaż

korzyść, przewaga

 

Avant-propos

 

przedmowa, wstęp

 

Aventure

awantura

przygoda

 

Averie

 

zob. Haverei

 

Aversional-Quantum

 

suma odszkodowania, suma kompensaty

 

Avertiren

 

powiadamiać

Avertissement – publiczne obwieszczenie (ogłoszenie)

 

Avis

awizo

wiadomość, informacja

Aviso-Brief – przekazanie komuś informacji listownie

 

Avociren

 

wzywać, odwoływać, żądać (zwrotu akt, przywrócenia prawa)

Avocation – odwołanie (np. zniesienie jakiegoś prawa, uprawnienia)

 

Axiom

aksjomat

zasada, podstawa, postulat

Axiomatisch – nie podlegający dyskusji, prawdziwy, pewny

Aksjomat (Wikipedia): http://pl.wikipedia.org/wiki/Aksjomat

 

 

2 odpowiedzi na „Hasła – litera A

  1. PerryJayq pisze:

    Find and select some good things from you and it helps me to solve a problem, thanks.

    – Henry

  2. camping gear pisze:

    Greetings. I really did some web surfing and found this blog. I decided by way of this blog put up and it is really incredible.I definitely genuinely enjoy your website.Perfectly, the chunk of posting is in guarantee the very finest on this genuinely worth though subject. I added it and i’m hunting ahead to your upcoming site reports. I also observed that your website has some excellent connecting completed to it. I will correct apart get hold of your rss feed to stay informed of any revisions. Wonderful information you received right here.Delight maintain revise on your fantastic article.Thanks.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s