Hasła


Terminy historyczne stosowane w aktach i dokumentach niemieckich (wersja zbiorcza – tymczasowa)

Przejdź do litery: A | B | C | D | E | F | G | H | I

termin oryginalny tłumaczenie uwagi, wyjaśnienia bibliografia
Ackerstück działka rolna
Actuarius pisarz sądowy
aequiriren nabyć
Aufgebot 1.wywołanie; 2.zapowiedzi przedślubne Aufgebotsvefahren – postępowanie wywoławcze, tj. wezwanie wierzycieli do zgłaszania wierzytelności pod rygorem ich utraty
Auflassung powzdanie, przewłaszczenie przeniesienie własności w przypadku nieruchomości K. Orzechowski, Księgi i akta śląskiej hipoteki jako źródło historyczno-prawne, „Czasopismo Prawno-Historyczne” t. VIII zesz. 1 1956 r.
Aufwertung rewaloryzacja
Ausgedünge wycug

dożywotne utrzymanie zapewnione przez dzieci dla rodziców, po zrzeczeniu się przez nich gospodarstwa

Ausschlagung der Erbschaft odrzucenie spadku
Auszügler wycużnik w niektórych częściach G. Śląska także: wymownik

dziś: dożywotnik

Bauer kmieć, siodłak na terenie Górnego Śląska, w aktach spisanych w języku polskim występuje termin siodłak Historia chłopów Sląskich, pod red. S. Inglotta, Warszawa 1979;

więcej informacji nt. warstw ludności chłopskiej zob. Struktury ludności wiejskiej w XIX wieku:

http://silesia.monografie.strona.pl/chlopi.html

Bauparzelle, Bauplatz, Baufleck parcela budowlana
Besitzung posiadłość
Blatt karta dziś: wykaz

dotyczy akt gruntowych

Dismembration dysmembracja parcelacja folwarku, dobra rycerskiego, częste na przełomie XVIII i XIX w., działki przechodziły w ten sposób często w ręce chłopskie Historia Śląska, t. II, cz. 1, 1966 r., s. 64
Eingangsregister rejestr wpływu E.R.-Register, np. 41 E.R. 108.38

do wpisywania pism w przypadku, gdy istnieje wątpliwość do jakich akt je dołączyć lub czy należy założyć nowe; dla pism które kieruje się do innych urzędów (lub otrzymuje się) bez konkretnej, rzeczowej dyspozycji

Erbbescheinigung zob. Erbschein
Erbhöferolle matrykuły niepodzielnych gospodarstw dziedzicznych
Erbrichter 1. sędzia prawa spadkowego; 2. sędzia dziedziczny dwa znaczenia, w zależności od epoki:

1 sędzia rozstrzygający spory spadkowe

2. sprawujący urząd dziedzicznie (zwykle na wsi, wójt, sołtys dziedziczny) – do reformy sądownictwa w poł. XIX w.

Erbschaftsausschlagung odrzucenie spadku
Erbschein, Erbbescheinigung akt poświadczenia dziedziczenia dziś także: stwierdzenie nabycia spadku

udzielany na wniosek, przez właściwy sąd do spraw spadkowych;

w aktach niemieckich odróżniano obydwa terminy, stąd dla „Erbbescheinigung” proponuję – „potwierdzenie nabycia spadku”

Erbschein (Wikipedia)

http://de.wikipedia.org/wiki/Erbschein

Erteilung wydanie
Flurbuch kataster gruntowy
Freigärtnerstelle posiadłość wolnego zagrodnika
Freihäuslerstelle posiadłość wolnego chałupnika
Gartenstück ogród
Gärtner zagrodnik
Gärtnerstelle posiadłość zagrodnicza
Gastwirt karczmarz także: oberżysta, na Górnym Śląsku – szynkarz (od szynk – karczma, restauracja)
geboren, geborene, geborne z domu zwykle w formie skróconej – geb.

nazwisko panieńskie

Gemeinschaftlich wzajemny, obopólny także: gegenseitig, wechselseitig;

występuje w aktach spadkowych (składanie testamentu)

Grundbuch księga gruntowa dziś: księga wieczysta

składa się z czterech działów zawierających: oznaczenie nieruchomości, wpisy dotyczące prawa własności i/lub użytkowania wieczystego, ograniczone prawa rzeczowe (poza hipoteką) oraz ograniczenia w rozporządzaniu nieruchomością, wpisy dotyczące innych praw lub roszczeń, hipoteki obciążające nieruchomość.

Obok księgi wieczystej sąd prowadzi jej akta, do których dołączane są wszelkie dokumenty dotyczące nieruchomości. Rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych sprawia, że w razie niezgodności pomiędzy stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym treść księgi rozstrzyga na korzyść tego, kto przez czynność prawną z osobą uprawnioną według księgi wieczystej nabył własność lub inne prawo rzeczowe. Księgi wieczyste, tak jak dzisiaj, były jawne i z ich przeglądaniem nie były związane żadne opłaty

Grundbuchamt urząd ksiąg gruntowych zajmowały się prowadzeniem ksiąg gruntowych przed utworzeniem sądów obwodowych

Sprawy ksiąg gruntowych (prowadzone do tej pory przez sędziego urzędu ds. ksiąg wieczystych (Grundbuchrichter) przejęte zostały przez sędziów sądu obwodowego. Prowadzenie ksiąg wieczystych przekazane zostało pisarzom sądowym

Handbuch für amtsrichterliche Geschäfte, bearb. von Hermann Jastrow, Berlin 1893, s. 10
Grundschuld dług gruntowy praktycznie to samo co hipoteka,

termin z zakresu sądownictwa niespornego (freiwillige Gerichtsbarkeit), w ramach prawa rzeczowego ustanowiona wierzytelność na nieruchomości (Forderrungsrechte). Jest to jedna z form długu (zastaw na gruncie). Jej ściągnięcie mogło nastąpić poprzez sekwestrację, zarząd przymusowy (Zwangsverwaltung) lub subhastację (przymusowa licytacja)

Grais, s. 253
Grundstück działka
Häusler chałupnik
Häuslerstelle posiadłość chałupnicza
Hutung, Hutungsland pastwisko
Immediatstadt miasto królewskie Historia Śląska, t. II, cz. 1, 1966 r., s. 64
Ingrossationsbuch księga ingrosacyjna zawiera wpisy in extenso dotyczące zmian własności nieruchomości, obciążeń, dziedziczenia itp.

Prowadzone w XVIII w. dla ksiąg gruntowych, razem z aktami gruntowymi, w których znajdowały się wówczas tylko adnotacje. Przestały obowiązywać od 1810 r. Ich rolę przejęły akta gruntowe (Grundakten)

K. Orzechowski, Księgi i akta śląskiej hipoteki jako źródło historyczno-prawne, „Czasopismo Prawno-Historyczne” t. VIII zesz. 1 1956 r.
Kanon czynsz dzierżawy wieczystej najprawdopodobniej jest to wyraz urobiony z wyrażenia łacińskiego: canon debitum, czyli po niemiecku byłoby Erbpachtgelder
Katasterzeichner kreślarz katastralny
Kaufmann kupiec
Lachter łatr dawna miara długości używana w górnictwie równa około 1,90 – 2,10 metra
Landgüterrollen rejestry (matrykuły) majątków ziemskich dot. nie tylko majątków szlacheckich

prowadzone były przez sądy obwodowe. Jeśli dana posiadłość leżała na terenie działania więcej niż jednego sądu, o kompetancji prowadzenia tego rejestru decydował wrocławski Oberlandesgericht. Działalność dot. Landgüterrollen należy do sądownictwa niespornego. Wszelkie odwołania rozpatrywały sądy krajowe (Landgericht) do Ministra Sprawiedliwości w ostatniej instancji włącznie

Wittig, Landgüterordnung für Schlesien vom 24. April 1884 erläutet an Beispielen, Berlin 1894, s. 12-13
Landwirt rolnik
Lokführer, Maschinist maszynista
Mediatstadt miasto prywatne mediat oznacza pośrednio

w tym wypadku oznacza miasto pośrednio podległe królowi, czyli poprzez swego właściciela

Historia Śląska, t. II, cz. 1, 1966 r., s. 67
Mithaft współodpowiedzialność także: Mithaftung
Nachlaß spadek
Nachlaßpflegschaft kuratela spadku
Partikulier armator żeglugi śródlądowej właściciel statku w żegludze śródlądowej, którym samodzielnie steruje. Często jako podwykonwca w większym przedsiębiorstwie żeglugowym Wikipedia

http://de.wikipedia.org/wiki/Partikulier

oraz

http://pl.wikipedia.org/wiki/Armator_żeglugi_śródlądowej

Premierleutnant porucznik zob. Oberleutnant

w wojsku niemieckim w XIX w. (do 1871 r.), a we francuskiej części Szwajcarii do dziś, dzielono ten stopień na Premierleutnanta i Unterleutnanta (Secondelieutnant)

Rangierer manewrowy
restirende zaległe dziś: rückständig sein,

zalegać np. z opłatami

Robothbauergut posiadłość kmiecia pańszczyźnianego
Rolle matrykuła, rejestr Wittig, Landgüterordnung für Schlesien vom 24. April 1884 erläutet an Beispielen, Berlin 1894,s. 11-12
Schiedsmann rozjemca Obok władz sądowych, została za czasów króla Fryderyka Wilhelma III powołana, instytucja upraszczająca postępowanie w sporach prawnych, a mianowicie instytucja rozjemców (Schiedsmänner). Rozjemcy, reprezentowani przez mężów zaufania, prowadzili podobne do sądowego postępowanie, gdzie dokładnie badali dany spór, starali się obydwie strony pouczyć, przy czym czynności swe, jak i dowody i orzeczenia stron spisywali. W przypadku, gdy nie udało im się doprowadzić do porozumienia, przekazywali sprawę przed sąd. Gdy zaś sprawa została rozwiazana za porozumieniem stron, które własnoręcznymi podpisami to potwierdzały, wynik takiego działania miał moc równorzędną postepowaniu sędziego. Urząd rozjemcy był urzędem honorowym, wybierani byli oni przez współmieszkańców. Była to również dosyć popularna forma rozstrzygania sporów, tym bardziej, że nie nosiła ze sobą kosztów sądowych. Z tego też powodu stosunkowo szybko rozpowszechniła się w całej monarchii H. Adamy, Schlesien nach seinen physischen, topographischen und statistischen Verhältnissen, (5. Auflage), Breslau 1880, s. 108, s. 109-110.
Teilungsmasse masa działu w sprawach spadkowych
Teilungsplan plan podziału w przypadku nieruchomości – stanowi podstawę podziału zysków z licytacji
Verfügung von Todes wegen rozporządzenie na wypadek śmierci reguluje kwestię przejęcia praw majątkowych jednej lub kilku osób naturalnych po ich zgonie lub uznaniu za zmarłego,

Formy: testament prywatny, testament notarialny, umowa dziedziczenia, kontrakt małżeński.

Jest pojęciem nadrzędnym dla testamentu i umowy dziedziczenia

Versicherung an Eides statt (eidesstattliche Versicherung) zapewnienie w miejsce przysięgi W prawie niemieckim jest to szczególnego rodzaju zapewnienie, że dane oświadczenie odpowiada prawdzie.

Szczególnego znaczenia nabiera poprez to, że jak stanowi § 156 StGB, oddanie takiego zapewnienia przed uprawnionym do tego urzędem, jeśli nie jest ono zgodne z prawdą, podlega karze (do 3 lat pozbawienia wolności – obecnie). Ma różnorakie zastosowanie, np.: potwierdzenie prawdziwości spisu majątku przy licytacji przymusowej w postępowaniu cywilnym. Służy uwiarygodnieniu wypowiedzi strony. Jest to pojęcie neutralne i służy umocnieniu oświadczenia osoby względem urzędu (państwowego), a tym samym np. bank nie może go wymagać podczas składania oświadczenia o stanie majątkowym przy składaniu wniosku o kredyt

Weinkaufmann handlarz winem
Widmuth uposażenie plebana
Zugführer kierownik pociągu
Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s