Transkrypcja


Istnieje kilka szkół transkrypcji tekstów staroniemieckich. Nie jest możliwe, aby w tym krótkim referacie nauczyć umiejętności transkrypcji takich tekstów. Wymaga to zwykle wielu godzin (miesięcy) żmudnych ćwiczeń, a potem w miarę stałego kontaktu z takim rodzajem pisma.

Podstawowym problemem podczas transkrypcji każdego tekstu jest kwestia znajomości języka, w jakim został napisany. Często można bowiem odczytać wyraz posiłkując się kontekstem w jakim został użyty. Pamiętać przy tym należy, że język ulegał zmianom (niektóre wyrazy wyszły z użycia). Bardzo dobrym przykładem może być zagrodnik (niem. Gärtner – dziś ogrodnik).

Istnieje kilka praktycznych sposobów, które w pewnym stopniu pozwalają od-czytać trudniejszy fragment pisma. Jednym z nich jest odnalezienie wyraźnie napisanego fragmentu tekstu, a następnie próbować odczytać tekst sprawiający problemy na za-sadzie porównania liter (wyrazów). Dobrą metodą jest też przepisywanie fragmentu tekstu, a często próba odczytania litera po literze od końca wyrazu.

W tym miejscu przedstawię jedynie kilka wybranych przykładów, najczęściej spotykanych problemów, na jakie można się natknąć już przy pierwszym kontakcie z tzw. neogotykiem. Podzielę się też kilkoma radami, które być może ułatwią choć w części odczytanie takiego tekstu.

Już na samym początku większości pism można natknąć się na „duży” problem. W przypadku małych liter, zauważamy, że wiele z nich jest podobnych do dziś stosowanych, inaczej – duże litery, z których szczególnie ozdobne mogą sprawić kłopoty nawet specjaliście. Przykładem takim może być próba odróżnienia M od W, co w przypadku nazwisk lub nazw miejscowości pozbawia nas oparcia się o kontekst. Nie mniejsze problemy sprawiają litery kreślone zupełnie inaczej, niż ich małe odpowiedniki. Tutaj przykładem może być litera E. Ciekawym przykładem jest także litera s, która występuje w dwóch podstawowych formach: jako długie lub okrągłe s. Ich występowanie nie jest jednak dowolne. Na końcu wyrazu może być tylko okrągła forma, nigdy też obok siebie nie stoją dwa okrągłe s. Mogą zaś stać dwa długie lub okrągłe i długie obok siebie. Literka s tworzy także często tzw. ligatury, z których najbardziej znana to ß.

Usługi transkrypcji tekstów gotyckich i postgotyckich:

suetterlin-service – Transkription alter deutscher Handschriften

Tłumaczenie neogotyku

5 odpowiedzi na „Transkrypcja

  1. Sławomir Kułacz pisze:

    Czy zagrodnik to nie jest przypadkiem GärtLer?

    • W przypadku słownika na Genpolu, nie jest on żadną wykładnią. W przypadku tego drugiego (całkiem zresztą ciekawego, tu dziękuję za link) również nie można być pewnym poprawności interpretacji. Nie wykluczam zresztą możliwości, że w pewnych regionach „Gärtler” oznacza to samo, co na obszarze dawnych wschodnich Niemiec słowo „Gärtner”. Proszę porównać obydwie definicje w słowniku braci Grimm:
      http://germazope.uni-trier.de/Projekte/WBB2009/DWB/wbgui_py?lemid=GA00001

      Ponadto, pracując przez ponad 10 lat pracy przy aktach i dokumentach niemieckich, przeglądając tysiące jednostek, setki tysięcy pism… nie spotkałem się z inną formą, niż „Gärtner”, która na terenie obecnej Polski oznacza prawie zawsze (bo może też, zwykle w późniejszym okresie, wskazywać na ogrodnika) warstwę ludności wiejskiej pomiędzy kmieciami (siodłakami, Bauer), a chałupnikami (Häusler), czyli zagrodnika.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s